Miokard ishemiyasi
1. Miokard ishemiyasi nima?
Miokard ishemiyasi — yurak mushagiga yetkazilayotgan kislorod miqdori uning ehtiyojini qondira olmaydigan holat.
Yurak to‘xtovsiz ishlaydi va doimiy ravishda energiyaga muhtoj. Bu energiyaning katta qismi kislorod ishtirokida hosil bo‘ladi. Kislorod yurak mushagiga koronar arteriyalar orqali yetkaziladi.
Agar koronar qon oqimi kamayib ketsa yoki yurakning kislorodga ehtiyoji keskin ortsa, miokard hujayralarida energiya yetishmovchiligi yuzaga keladi.
Bu holat hujayra membranasi, ion kanallari va elektr potensiallariga ta’sir qiladi.
Natijada EKGda, ayniqsa ST segment va T tishchada o‘zgarishlar paydo bo‘lishi mumkin.
Muhim farq: ishemiya hujayralarning kislorod yetishmovchiligini bildiradi; infarkt esa ishemik shikastlanish natijasida miokard hujayralarining nobud bo‘lishini anglatadi.
Ishemiya o‘z vaqtida bartaraf etilsa, miokardning elektr va mexanik funksiyasi tiklanishi mumkin.
1-rasm. Miokard zararlanishining uch zonasi va ularning EKGdagi aksi. Rasmdagi ruscha yozuvlar: “Над участком поражения” — “zararlangan joy ustida” (o’sha joy ustidagi tarmoqlar); “Ишемия” — ishemiya (manfiy simmetrik T, ko’k rangda); “Повреждение” — shikastlanish (ST ko’tarilishi, binafsha rangda); “Некроз” — nekroz (patologik Q/QS, qizil rangda); “С противоположной стороны” — “qarama-qarshi tomondan” (ko’zgu o’zgarishlar: ST pasayishi, baland T, baland R). Yurakning old devorida qizil rang bilan nekroz markazi ko’rsatilgan.
2. Miokard ishemiyasining mexanizmlari
2.1. Kislorod ta’minoti kamayishi
Koronar arteriya aterosklerotik blyashka, tromb yoki spazm tufayli torayishi mumkin.
Qon oqimi kamayganda miokardga yetkaziladigan kislorod ham kamayadi.
O‘tkir koronar trombozda qon oqimi birdan keskin kamayishi yoki to‘xtashi mumkin.
2-rasm. Talab ishemiyasi (yuqori qator, “Increased demand” — “ortgan talab”) va ta’minot ishemiyasi (pastki qator, “Decreased supply” — “kamaygan ta’minot”) da ST vektorining yo’nalishi. Har bir yurak kesmasida strelka ST vektori (“ST”), yonida esa chap ko’krak tarmog’i V5 dagi ST–T yozuvi berilgan (“V5”). A: talab ishemiyasida butun chap qorincha subendokardial qavati zararlanadi, ST vektori qorincha markazidan uzoqlashadi, shu sababli V5 da ST pasayadi. B: ta’minot ishemiyasida (tiqilgan arteriya) ST vektori zararlangan sohaga (pushti-qizil joy) qarab yo’naladi, shu sohani ko’rib turgan tarmoqda ST ko’tariladi.
2.2. Kislorodga ehtiyoj ortishi
Yurak urish chastotasi oshganda, arterial bosim yuqori bo‘lganda yoki miokard qisqarish kuchi ortganda kislorodga talab ham ortadi.
Masalan, koronar arteriyasi toraygan bemor tinch holatda hech qanday shikoyat qilmasligi mumkin.
Jismoniy zo‘riqish vaqtida yurak tezroq ishlay boshlaydi. Toraygan arteriya esa qon oqimini yetarli darajada oshira olmaydi.
Natijada vaqtinchalik miokard ishemiyasi rivojlanadi.
2.3. Kislorod yetkazilishining boshqa buzilishlari
Og‘ir anemiya, gipoksemiya yoki arterial bosimning keskin pasayishi ham miokardga kislorod yetkazilishini kamaytirishi mumkin.
Bunday holatlarda koronar arteriyada o‘tkir tromb bo‘lmasligi ham mumkin.
3. Ishemiyada hujayra darajasidagi o‘zgarishlar
Normal kardiomiotsitda natriy, kaliy va kalsiy ionlarining membrana orqali harakati elektr impulsning hosil bo‘lishi va tarqalishini ta’minlaydi.
Ishemiya paytida ATP ishlab chiqarilishi kamayadi. Ion nasoslarining faoliyati buziladi, hujayra ichida va tashqarisida ionlar muvozanati o‘zgaradi.
Natijada:
- Tinchlik membrana potensiali o‘zgaradi.
- Depolyarizatsiya va repolyarizatsiya jarayonlari buziladi.
- Ishemik va sog‘lom miokard sohalari orasida elektr potensiallar farqi paydo bo‘ladi.
- EKGda ST segment va T tishcha o‘zgarishi mumkin.
Bu o‘zgarishlar ishemiyaning davomiyligi, chuqurligi va joylashuviga bog‘liq.
4. Ishemiya, shikastlanish va nekroz
Klassik EKG darsliklarida miokard zararlanishi uch tushuncha orqali izohlanadi:
| Holat | Mazmuni | EKGda mumkin bo‘lgan belgi |
|---|---|---|
| Ishemiya | Kislorod yetishmovchiligi | ST–T o‘zgarishlari |
| Shikastlanish | Elektr va hujayra funksiyasining jiddiy buzilishi | ST siljishi |
| Nekroz | Miokard hujayralarining nobud bo‘lishi | Ayrim hollarda patologik Q |
Bu klassik model tushuntirish uchun foydali, ammo klinik amaliyotda T tishcha faqat ishemiyani, ST faqat shikastlanishni, Q esa har doim nekrozni bildiradi degan qat’iy qoida mavjud emas.
Masalan, o‘tkir ishemiyada ST elevatsiyasi ham, depressiyasi ham kuzatilishi mumkin. Miokard infarkti esa patologik Q tishchasiz ham rivojlanadi.
3-rasm. Ta’minot ishemiyasi vaqt o’tishi bilan (“Decreased supply — TIME”: “ta’minot kamayishi — vaqt”). A: T tishchasi amplitudasi ortgan; B: ST segmenti ko’tarilgan; C: infarkt rivojlanganda Q tishchasi paydo bo’lgan, T manfiy (rasmdagi “Q and T” — “Q va T”). Pastdagi yurak chizmalarida strelka ST va T vektorining zararlangan sohaga yo’nalishi, oxirgisida esa undan uzoqlashishi ko’rsatilgan.
4-rasm. Chap ko’krak tarmog’i V2 dagi komplekslar: ta’minot ishemiyasining 1, 2 va 3-darajasi (“Decreased supply” — “ta’minot kamayishi”; “Grade 1, 2, 3” — “1-, 2-, 3-daraja”; “V2” — V2 tarmoq). Grade 1 da faqat T tishchasi baland, Grade 2 da ST segmenti ham ko’tarilgan, Grade 3 da QRS kompleksi o’zgargan va ST–T birlashib bitta “qabr toshi” shaklidagi katta to’lqin hosil qilgan.
5. Subendokardial ishemiya
Subendokard — qorincha devorining yurak bo‘shlig‘iga yaqin ichki qavati.
Bu qavat yuqori intramiokardial bosim va qon oqimining xususiyatlari sababli kislorod yetishmovchiligiga sezgir.
Subendokardial ishemiyada EKGda ko‘pincha ST segment depressiyasi kuzatiladi.
5-rasm. Bir xil tarmoqdagi bitta kompleksning uch ko’rinishi (“A”, “B”, “C”). A: dam olish holatidagi normal EKG, ST izolinyada. B va C: jismoniy zo’riqishda subendokardial ishemiya paydo bo’lgan: Bda ST gorizontal pasaygan, Cda ST pastga qiyalik bilan pasaygan va T tishchasi kichraygan. Ingliz tilidagi izohi: “Single electrocardiogram waveforms at rest (A) and two variations of the abnormal condition of exercise-induced subendocardial ischemia (B, C)” — “dam olish paytida (A) va zo’riqish natijasida subendokardial ishemiyaning ikki xil ko’rinishi (B, C)”.
6-rasm. Zo’riqishli stenokardiyasi bor 60 yoshli bemorda ko’krak tarmoqlarining (V1–V6) ketma-ket yozuvi: A — dam olish holatida (ST izolinyada), B — yurak urishi daqiqasiga 167 bo’lgan zo’riqish paytida, C — zo’riqishdan 5 daqiqa keyin. Ingliz tilidagi izohi: “Arrows: ST segment” — “strelkalar: ST segmenti”. B ustunda V5 va V6 da gorizontal ST pasayishi (strelkalar) ko’rinadi, 5 daqiqadan keyin (C) esa ST yana izolinyaga qaytgan — bu ishemiyaning qaytar ekanini isbotlaydi.
7-rasm. Chap qorincha subendokardial ishemiyasi bo’lgan ikki bemorning 12 tarmoqli EKGsi (“A” va “B”). Ingliz tilidagi izohi: “Twelve-lead electrocardiograms from two different patients with left-ventricular subendocardial ischemia” — “chap qorincha subendokardial ishemiyasi bo’lgan ikki xil bemorning 12 tarmoqli EKGsi”. A bemorda eng aniq ST pasayishi V4–V6 da (strelkalar), I va aVL da ham ST biroz pasaygan. B bemorda ST pasayishi II, III va aVF tarmoqlarida ifodalangan. Barcha bu tarmoqlarning musbat qutbi chap qorincha epikardidan uzoqqa yo’nalgan, shu sababli ishemiyada ST pasayadi.
8-rasm. V5 tarmoqdagi uch xil ST–T manzarasi. A: gorizontal ST pasayishi, T tishchasi musbat (subendokardial ishemiya). B: QRS kuchlanishi baland (chap qorincha gipertrofiyasi) va ST pasaygan, T manfiy — “strain” belgisi. C: QRS kuchlanishi normal, ST pasaygan va T manfiy — ishemiyami yoki strainmi, ajratish qiyin (diagnostik muammo); bunday hollarda klinika va dinamik kuzatuv hal qiladi. Ingliz tilidagi izohi: “Horizontal ST-segment depression with upright T wave consistent with subendocardial ischemia. Left-ventricular strain causing ST-segment depression; however, it is accompanied by increased QRS voltage and an inverted T wave.”
9-rasm. Miokard ishemiyasi (Figure 15.16 — “15.16-rasm”; “Myocardial ischaemia” — “miokard ishemiyasi”). Ingliz tilidagi izohi: “There is inferolateral ST segment depression” — “pastki-lateral devor tarmoqlarida (II, III, aVF, V4–V6) ST pasayishi bor”. Bemor ko’krak qafasidagi og’riq paytida yozilgan; yurak urishi tezlashgan.
ST depressiyasining shakllari
Gorizontal depressiya: ST segment izoliniyadan pastga tushib, deyarli gorizontal davom etadi.
Pastga qiyalangan depressiya: ST segment J nuqtadan keyin yanada pastga yo‘naladi.
Yuqoriga qiyalangan depressiya: ST segment pastdan yuqoriga qarab ko‘tariladi.
Gorizontal va pastga qiyalangan yangi ST depressiyasi ishemiyaga ko‘proq shubha uyg‘otadi.
Yuqoriga qiyalangan ST depressiyasi ham ayrim klinik vaziyatlarda ahamiyatli bo‘lishi mumkin; uni avtomatik normal deb baholash mumkin emas.
10-rasm. Beqaror stenokardiyada ST segmentining pasayishi (FIG. 7.1 — “7.1-rasm”; “ST segment depression in unstable angina” — “beqaror stenokardiyada ST segmenti pasayishi”). Rasm ostidagi ingliz tilidagi izohlar: “Sinus rhythm, rate 60 bpm” — sinus ritmi, 60 marta/daqiqa; “Normal axis” — elektr o’qi normal; “Normal QRS complexes” — QRS komplekslari normal; “ST segments depressed horizontally in leads V3–V5” — V3–V5 da ST segmentlari gorizontal pasaygan; “Normal T waves” — T tishchalari normal. Bunday EKG og’riq paytida yoziladi; og’riq o’tgach EKG odatda normaga qaytadi.
11-rasm. J nuqtasi pasayishi va yuqoriga qiyalikli ST segmenti (strelkalar) — subendokardial ishemiya ko’rsatkichi bo’lishi mumkin (“Arrows: ST segment” — “strelkalar: ST segmenti”; “I, II, III, aVR, aVL, aVF” — oyoq-qo’l tarmoqlari; “V1–V6” — ko’krak tarmoqlari). Ishemiya darajasi yuqoriga qiyalikli ST ga qaraganda gorizontal va pastga qiyalikli ST da aniqroq.
O‘tkir ishemiya uchun ST depressiya mezoni
Tegishli klinik holatda anatomik jihatdan qo‘shni kamida ikki tarmoqda yangi gorizontal yoki pastga qiyalangan ST depressiyasi kamida 0,5 mm bo‘lishi ishemiyaga shubha uyg‘otadi.
Zo‘riqish EKGsida esa odatda boshqa, jumladan kamida 1 mm gorizontal yoki pastga qiyalangan depressiya kabi mezonlar qo‘llanadi.
Shu sababli tinch holatdagi o‘tkir koronar sindrom EKGsi va zo‘riqish sinamasi mezonlarini aralashtirmaslik kerak.
12-rasm. Miokard ishemiyasi (Figure 16.6 — “16.6-rasm”; “Myocardial ischaemia” — “miokard ishemiyasi”). Ingliz tilidagi izohi: “Abnormal T wave inversion (leads V2–V6) during an episode of myocardial ischaemia. There is also, incidentally, prolongation of the QT interval” — “miokard ishemiyasi epizodi paytida V2–V6 tarmoqlarida manfiy T tishchalari; shuningdek, QT intervali ham cho’zilgan”. Oyoq-qo’l tarmoqlarida (I, II, III, aVR, aVL, aVF) T deyarli normal, ko’krak tarmoqlarida (V1–V6) esa o’zgarish aniq.
13-rasm. Wellens belgisi (Figure 16.7 — “16.7-rasm”; “Wellens sign” — “Wellens belgisi”). Ingliz tilidagi izohlari: “Deep symmetrical T wave inversion in the anterior chest leads in a patient presenting with unstable angina” — “beqaror stenokardiyasi bor bemorda oldingi ko’krak tarmoqlarida chuqur simmetrik manfiy T tishchalari”; “Coronary angiography revealed a critical proximal stenosis in the left anterior descending coronary artery” — “koronarografiyada chap oldingi tushuvchi arteriyaning yuqori qismida kritik torayish topildi”. V2–V4 tarmoqlarida chuqur manfiy T tishchalari aniq ko’rinadi.
Amaliy misol
Bemor jismoniy harakatda ko‘krak og‘rig‘ini sezdi.
EKGda V4–V6 tarmoqlarda 1,5 mm gorizontal ST depressiyasi paydo bo‘ldi.
Dam olgach og‘riq kamaydi va takroriy EKGda ST segment izoliniyaga yaqinlashdi.
Bu dinamik o‘zgarish miokard ishemiyasini qo‘llab-quvvatlaydi.
Lekin tashxis bemorning simptomlari, xavf omillari va boshqa tekshiruvlar bilan birga baholanadi.
6. Transmural ishemiya
Transmural ishemiya qorincha devorining katta qalinligini qamrab oladigan ishemik jarayondir.
O‘tkir koronar arteriya okklyuziyasida shunday og‘ir ishemiya rivojlanishi mumkin.
EKGda zararlangan hududga qaragan tarmoqlarda ST elevatsiyasi paydo bo‘lishi mumkin.
Biroq barcha koronar okklyuziyalarda klassik ST elevatsiyasi kuzatilmaydi.
Shuningdek, ST elevatsiyasi faqat infarktga xos emas: perikardit, erta repolyarizatsiya va boshqa holatlarda ham uchrashi mumkin.
14-rasm. Prinzmetal (vazospastik) stenokardiyasi (Figure 15.10 — “15.10-rasm”; “Prinzmetal (vasospastic) angina” — “Prinzmetal (vazospastik) stenokardiyasi”). Yuqori EKG (a): “ECG shows anterior ST segment elevation during episode of chest pain” — “ko’krak og’rig’i xuruji paytida oldingi devor tarmoqlarida ST ko’tarilishi”; pastki EKG (b): “ECG shows the ST segment elevation resolving as the chest pain settles” — “og’riq tinchlangan sari ST ko’tarilishi yo’qolib bormoqda”. Bir bemorning ikki yozuvi: ST o’zgarishi qaytar bo’lgani uchun infarkt emas, spazm deb baholanadi.
15-rasm. O’tkir koronar sindromlar tasnifi (Figure 15.2 — “15.2-rasm”; “Acute coronary syndromes” — “o’tkir koronar sindromlar”). Sxemadagi yozuvlar: “Symptoms indicative of acute coronary syndrome” — “o’tkir koronar sindromni ko’rsatuvchi simptomlar”; “ECG shows ST segment elevation” — “EKGda ST ko’tarilishi” → “Treat as STEMI” — “STEMI sifatida davolanadi”; “ECG shows no ST segment elevation” — “EKGda ST ko’tarilishi yo’q” → “Treat as NSTEMI/unstable angina” — “NSTEMI/beqaror stenokardiya sifatida davolanadi”; so’ng “Troponin positive” — “troponin musbat” → “NSTEMI”, “Troponin negative” — “troponin manfiy” → “Unstable angina” — “beqaror stenokardiya”. Ingliz tilidagi izohi: tashxis toifasi simptomlar, EKG o’zgarishlari va miotsit nekrozining bor-yo’qligi (troponin) bilan belgilanadi.
16-rasm. Oldingi devor ST ko’tarilishisiz infarkti, NSTEMI (FIG. 7.12 — “7.12-rasm”; “Anterior non-ST segment elevation myocardial infarction (NSTEMI)” — “oldingi devor ST ko’tarilishisiz miokard infarkti”). Rasm ostidagi ingliz tilidagi izohlar: “Sinus rhythm, rate 75 bpm” — sinus ritmi, 75 marta/daqiqa; “Normal axis” — o’q normal; “Normal QRS complexes and ST segments” — QRS va ST normal; “T wave inversion in leads I, VL and V3–V6” — I, aVL va V3–V6 da manfiy T; “This pattern must be differentiated from that of left ventricular hypertrophy, where it would be most unusual to see T wave inversion in leads V3–V4” — “bu manzarani chap qorincha gipertrofiyasidan ajratish kerak, chunki gipertrofiyada V3–V4 da manfiy T kamdan-kam uchraydi”.
Giperakut T tishcha
O‘tkir koronar okklyuziyaning dastlabki belgilaridan biri baland, keng asosli T tishcha bo‘lishi mumkin.
Bu T tishcha odatda oldingi EKGga nisbatan yangi va o‘sha tarmoqdagi QRSga nisbatan nomutanosib kattalashgan bo‘ladi.
Uni giperkaliemiyadagi tor asosli, uchli T tishchadan farqlash kerak.
Ishemiya darajalari
Sklarovskiy–Birnbaum tasnifida o‘tkir koronar ishemiyaning ayrim EKG ko‘rinishlari uch darajada tavsiflanadi.
| Daraja | Asosiy belgi |
|---|---|
| I | Giperakut T tishcha |
| II | ST elevatsiyasi bilan kechuvchi o‘zgarishlar |
| III | ST elevatsiyasi fonida terminal QRS deformatsiyasi |
Bu tasnif tarixiy va prognostik ahamiyatga ega, ammo o‘tkir koronar sindromning zamonaviy tashxisida yagona mezon emas.
7. T tishcha inversiyasi
T tishcha qorinchalarning repolyarizatsiyasini aks ettiradi.
Miokard ishemiyasida T tishcha manfiylashishi mumkin.
Ayniqsa yangi, chuqur va simmetrik T inversiyasi muhim bo‘lishi mumkin.
Lekin manfiy T tishcha quyidagi holatlarda ham kuzatiladi:
- Qorincha gipertrofiyasi.
- Gis oyoqchalari blokadasi.
- O‘pka arteriyasi tromboemboliyasi.
- Miokardit.
- Ayrim normal yoshga bog‘liq variantlar.
Wellens EKG ko‘rinishi
Wellens ko‘rinishi ko‘pincha chap oldingi tushuvchi koronar arteriyaning muhim stenoziga bog‘liq bo‘lgan xavfli ishemik holatni ko‘rsatadi.
EKGda V2–V3 va ba’zan boshqa oldingi tarmoqlarda ikki fazali yoki chuqur simmetrik manfiy T tishchalar kuzatilishi mumkin.
Bemor tekshiruv paytida ko‘krak og‘rig‘isiz bo‘lishi ham mumkin.
Bunday holatda shoshilinch kardiologik baholash muhim; faol ishemiyaga shubhali bemorda odatiy zo‘riqish sinamasini o‘tkazish xavfli bo‘lishi mumkin.
17-rasm. Yuklama sinovidan oldin, dam olish holatidagi EKG (FIG. 7.13 — “7.13-rasm”; “At rest” — “dam olish holatida”). Ingliz tilidagi izohlar: “Sinus rhythm, rate 65 bpm” — sinus ritmi, 65 marta/daqiqa; “Normal axis” — o’q normal; “Normal QRS complexes, ST segments and T waves” — QRS, ST va T normal. Rasmdagi “VR, VL, VF” — aVR, aVL, aVF tarmoqlari.
8. Diffuz ST depressiyasi va aVR elevatsiyasi
Ko‘plab tarmoqlarda ST depressiyasi bilan birga aVR da ST elevatsiyasi kuzatilsa, keng tarqalgan subendokardial ishemiya ehtimoli ko‘rib chiqiladi.
Bu holat og‘ir koronar arteriya kasalligi, chap asosiy koronar arteriya bilan bog‘liq ishemiya yoki kuchli talab–ta’minot nomutanosibligida uchrashi mumkin.
Lekin bu EKG ko‘rinishi chap asosiy koronar arteriya tiqilganini yakka o‘zi isbotlamaydi.
9. Ishemiyani boshqa ST–T o‘zgarishlaridan farqlash
| Holat | ST–T ko‘rinishi | Farqlashda yordam beruvchi belgi |
|---|---|---|
| Miokard ishemiyasi | Yangi yoki dinamik ST–T o‘zgarishlari | Simptomlar, takroriy EKG |
| Chap qorincha gipertrofiyasi | Lateral ST depressiyasi va T inversiyasi | Yuqori QRS voltaji, strain |
| Digoksin ta’siri | Pastga egilgan ST | Dori qabul qilish tarixi |
| Gis blokadasi | QRSga bog‘liq ikkilamchi ST–T o‘zgarishi | Keng QRS, blokada morfologiyasi |
| Gipokaliemiya | ST depressiyasi, yassi T, U | Elektrolit tahlillari |
| O‘tkir perikardit | Ko‘pincha keng tarqalgan ST elevatsiyasi | PR depressiyasi va klinik belgilar |
10. EKGni amaliy baholash algoritmi
- Bemorning simptomlarini aniqlang.
- Oldingi EKG mavjud bo‘lsa, solishtiring.
- ST segmentni PR yoki TP izoliniyasiga nisbatan baholang.
- ST depressiya yoki elevatsiya qaysi tarmoqlarda ekanini aniqlang.
- T tishcha shaklini tekshiring.
- Resiprok o‘zgarishlarni qidiring.
- Zarur bo‘lsa, EKGni takrorlang.
- O‘tkir koronar sindromga shubhada troponin va boshqa shoshilinch tekshiruvlarni klinik protokolga muvofiq bajaring.
18-rasm. Xuddi shu bemor 5 daqiqalik yuklamadan keyin (FIG. 7.14 — “7.14-rasm”; “After 5 min of exercise (same patient as in Fig. 7.13)” — “5 daqiqalik yuklamadan keyin (7.13-rasmdagi bemor)”). Ingliz tilidagi izohlar: “Sinus rhythm, rate 150 bpm” — sinus ritmi, 150 marta/daqiqa; “Left axis deviation” — elektr o’qining chapga og’ishi; “Horizontal ST segment depression in the inferior and anterior leads, with a maximum of 4 mm in lead V5” — “pastki va oldingi tarmoqlarda gorizontal ST pasayishi, eng ko’pi V5 da (4 mm)“. Bu — yuklamada paydo bo’lgan aniq ishemiya.
19-rasm. Xolter monitoringi yozuvi (“Modified chest lead” — “o’zgartirilgan ko’krak tarmog’i”; “MCL1”, “MCL5” — modifikatsiyalangan ko’krak tarmoqlari, V1 va V5 ga mos; “Ventricular Run” — “qorinchalar yugurishi”, ya’ni qisqa qorinchalar taxikardiyasi epizodi). O’ngdagi jadvalda bemorning kundaligi (faoliyat va simptomlar) ko’rsatilgan: yurish paytida yengil nafas qisilishi qayd etilgan. Epizod og’riqsiz kechgani uchun jim ishemiya namunasi sifatida qaraladi.
20-rasm. Erta repolyarizatsiya, “high take-off” (Figure 15.15 — “15.15-rasm”; “High take-off” — “yuqori ko’tarilish”). Ingliz tilidagi izohi: “High take-off ST segment elevation, as seen in the chest leads V2–V4” — “ko’krak tarmoqlarida (V2–V4)”high take-off” ST ko’tarilishi”. V2–V3 dagi ST pastga konkav shaklda yuqoriga ko’tarilgan; bu infarktdan ajratish uchun avvalgi EKG bilan solishtirish kerak.
21-rasm. Miokardda uch zona (kitob sxemasi; rus tilidagi yozuvlar: “Ишемия” — ishemiya, “Повреждение” — shikastlanish, “Некроз” — nekroz): zararlangan sohada nekroz, uning atrofida shikastlanish, undan tashqarida ishemiya zonasi joylashadi. Sxemalarda subendokardial ishemiyada baland uchli T, subepikardial ishemiyada manfiy simmetrik T, transmural ishemiyada juda chuqur manfiy T ko’rsatilgan.
22-rasm. Shikastlanish belgilari (kitob sxemalari): subendokardial shikastlanishda ST izolinyadan pastga (gorizontal), subepikardial shikastlanishda ST izolinyadan yuqoriga ko’tarilgan va T tishchaga qo’shilib ketadi. Rasmdagi yozuvlar: “субэпикардиал шикастланиш” — subepikardial shikastlanish, “субэндокардиал ишемия” — subendokardial ishemiya.
Xulosa
Miokard ishemiyasi EKGda ST segment va T tishcha o‘zgarishlari orqali namoyon bo‘lishi mumkin.
Yangi gorizontal yoki pastga qiyalangan ST depressiyasi, giperakut T tishcha va dinamik T inversiyasi muhim belgilardir.
Normal yoki noaniq EKG o‘tkir koronar sindromni inkor etmaydi.
Nazorat testi
Har bir savolga bitta to‘g‘ri javob bor. Variantni tanlang — to‘g‘ri javob va izoh darrov ko‘rinadi.