Ekstrasistoliya
Ekstrasistoliya yurak ritmi buzilishlarining keng tarqalgan shakllaridan biridir.
Normal sharoitda yurak ritmini sinus tugun boshqaradi. Elektr impulslar ma’lum vaqt oralig‘ida hosil bo‘lib, bo‘lmachalar va qorinchalarning ketma-ket qisqarishini ta’minlaydi.
Ba’zan navbatdagi sinus impulsi kelishidan oldin yurakning boshqa qismida qo‘shimcha elektr impuls paydo bo‘ladi. Natijada yurak kutilgan vaqtdan oldin qo‘zg‘aladi.
Bu holat ekstrasistola deb ataladi.
Ekstrasistolalar sog‘lom odamlarda ham, yurakning struktur yoki elektr kasalliklarida ham kuzatilishi mumkin.
Ularning klinik ahamiyati faqat soniga emas, balki kelib chiqish manbai, simptomlar, yurakning struktur holati va boshqa xavf omillariga bog‘liq.
1. Ekstrasistoliya nima?
Ekstrasistola — yurakning odatdagi ritmiga nisbatan vaqtidan oldin paydo bo‘ladigan elektr qo‘zg‘alishdir.
Ekstrasistola bo‘lmachadan, AV birikmadan yoki qorinchadan kelib chiqishi mumkin.
Ekstrasistolalarning hosil bo‘lishida turli mexanizmlar qatnashadi:
- Ektopik avtomatizmning ortishi.
- Triggerlangan elektr faollik.
- Re-entry mexanizmi.
Ekstrasistola odatdagi yurak ritmidan oldin keladi. Uning ortidan pauza kuzatilishi mumkin, ammo barcha ekstrasistolalarda pauza bo‘lishi shart emas.
Ekstrasistola va qochgan urish farqi
Ekstrasistola — kutilgan navbatdagi urishdan oldin paydo bo‘ladi.
Qochgan urish esa yuqoriroq ritm boshqaruvchisi vaqtida impuls hosil qilmaganda yoki impuls o‘tkazilmaganda, pauzadan keyin paydo bo‘ladi.
Bu farq EKGdagi urishning vaqtiga asoslanadi.
1-rasm. Sinus ritmida tutashma (AV tugun) va bo’lmacha ekstrasistolalari. Ingliz yozuvlari: Sinus — sinus urish; Junctional — AV tutashma ekstrasistolasi (P tishcha yo’q); Atrial — bo’lmacha ekstrasistolasi (P tishcha shakli o’zgargan).
Rasmda sinus urishi bilan bo‘lmacha va AV birikmadan kelib chiqqan urishlarning elektr ko‘rinishi taqqoslangan.
Sinus urishida P tishcha odatdagi shaklda bo‘ladi.
Bo‘lmacha ekstrasistolasida P tishcha odatdagidan oldin keladi va uning shakli o‘zgarishi mumkin.
AV birikma ekstrasistolasida esa P tishcha retrograd bo‘lishi yoki QRS ichida yashirinishi mumkin.
Ekstrasistolalar tasnifi
| Turi | Impuls manbai | QRSning odatiy ko‘rinishi |
|---|---|---|
| Bo‘lmacha ekstrasistolasi | Bo‘lmacha miokardi | Odatda tor |
| AV birikma ekstrasistolasi | AV birikma sohasi | Odatda tor |
| Qorincha ekstrasistolasi | Qorincha miokardi yoki o‘tkazuvchi tizimi | Ko‘pincha keng |
Bo‘lmacha va AV birikma ekstrasistolalari supraventrikulyar ekstrasistolalar guruhiga kiradi.
QRS kengligi muhim belgi bo‘lsa-da, uni yagona mezon sifatida ishlatish mumkin emas. Masalan, bo‘lmacha ekstrasistolasi aberrant o‘tkazilish sababli keng QRS bilan kechishi mumkin.
Kompensator pauza
Ekstrasistoladan keyingi yurak siklining davomiyligi odatdagidan farq qilishi mumkin.
To‘liq kompensator pauza — ekstrasistoladan oldingi normal urish bilan undan keyingi normal urish orasidagi vaqt odatdagi ikkita RR intervaliga taxminan teng bo‘lishidir.
Bu ko‘pincha qorincha ekstrasistolalarida uchraydi.
To‘liq bo‘lmagan kompensator pauza — ushbu vaqt ikkita odatiy RR intervalidan qisqaroq bo‘lishidir.
Bu ko‘pincha bo‘lmacha ekstrasistolalarida kuzatiladi, chunki ektopik impuls sinus tugun vaqtini qayta sozlashi mumkin.
Lekin bu belgilar mutlaq emas.
2-rasm. Kompensator pauza. Yuqorida — bo’lmacha ekstrasistolasi (“Predserdnaya” — bo’lmacha): to’liq bo’lmagan pauza, Rc – Re – Rc = 1,32 s < 1,48 s. Pastda — qorincha ekstrasistolasi (“Jeludochkovaya” — qorincha): to’liq pauza, 1,48 s = 2 × 0,74 s. Rc — sinus qisqarishi, Re — ekstrasistola.
Rasmda ekstrasistola oldidagi va undan keyingi normal yurak urishlari orasidagi vaqt ko‘rsatilgan.
Masalan, normal RR interval 0,74 soniya bo‘lsa, ikki normal siklning davomiyligi: 2 × 0,74 = 1,48 soniya Agar ekstrasistolani o‘z ichiga olgan ikki normal urish orasidagi vaqt taxminan 1,48 soniyaga teng bo‘lsa, bu to‘liq kompensator pauzaga mos keladi.
2. Bo‘lmacha ekstrasistolalari
Bo‘lmacha ekstrasistolasi — sinus tugundan tashqaridagi bo‘lmacha o‘chog‘ida vaqtidan oldin hosil bo‘lgan elektr impulsdir.
Bunda bo‘lmachalar depolyarizatsiyasi odatdagi sinus impulsidan farqli yo‘nalishda boshlanishi mumkin.
Shuning uchun P tishchaning shakli o‘zgaradi.
Impuls AV tugun va Gis–Purkinye tizimi orqali qorinchalarga normal o‘tsa, QRS kompleksi tor bo‘ladi.
EKG belgilari
- Navbatdagi sinus P tishchadan oldin ektopik P tishcha paydo bo‘ladi.
- P tishchaning shakli yoki yo‘nalishi sinus P tishchadan farq qilishi mumkin.
- PR interval o‘zgarishi mumkin.
- QRS kompleksi odatda tor.
- Ekstrasistoladan keyin ko‘pincha to‘liq bo‘lmagan pauza kuzatiladi.
Ayrim erta bo‘lmacha impulslari AV tugun refrakter holatda bo‘lgani uchun qorinchalarga o‘tmaydi.
Bunday holat o‘tkazilmagan bo‘lmacha ekstrasistolasi deb ataladi.
U EKGda pauza bilan namoyon bo‘lib, ba’zan sinus to‘xtashi yoki AV blokadaga o‘xshab ko‘rinishi mumkin.
3-rasm. Bo’lmacha ekstrasistolasi (“ЭСб” — bo’lmacha ekstrasistolasi): a — I tur (yuqori bo’lmacha, P musbat), b — II tur (o’rta bo’lmacha, P ikki fazali), v — III tur (pastki bo’lmacha, P manfiy). Yurak sxemasida o’choqning joylashuvi va impuls yo’nalishi ko’rsatilgan.
Rasmda ektopik impulsning bo‘lmachadagi joylashuviga qarab P tishcha shakli o‘zgarishi ko‘rsatilgan.
Yuqori bo‘lmacha o‘chog‘idan kelib chiqqan impuls sinus P tishchaga o‘xshash shakl hosil qilishi mumkin.
Pastki bo‘lmacha o‘chog‘idan kelib chiqqan impuls esa II, III va aVF tarmoqlarda manfiy P tishcha hosil qilishi mumkin.
Ammo faqat P tishchaning shakliga qarab ektopik o‘choqning aniq anatomik joyini ishonchli aniqlab bo‘lmaydi.
3. AV birikma ekstrasistolalari
AV birikma ekstrasistolasi — AV birikma sohasida vaqtidan oldin elektr impuls hosil bo‘lishidir.
Impuls qorinchalarga antegrad, bo‘lmachalarga esa retrograd yo‘nalishda tarqalishi mumkin.
Shu sababli P tishcha QRS kompleksidan oldin, uning ichida yoki undan keyin joylashishi mumkin.
EKG belgilari
- Vaqtidan oldin QRS kompleksi paydo bo‘ladi.
- QRS odatda tor bo‘ladi.
- P tishcha ko‘rinmasligi yoki retrograd shaklda bo‘lishi mumkin.
- Retrograd P II, III va aVF tarmoqlarda manfiy bo‘lishi mumkin.
- Ekstrasistoladan keyingi pauza o‘zgaruvchan bo‘ladi.
AV birikmadan hosil bo‘lgan impuls bo‘lmachalar va qorinchalarga turli vaqtda yetib borishi mumkin.
Agar bo‘lmachalar oldin depolyarizatsiyalansa, P tishcha QRS oldida ko‘rinadi.
Agar depolyarizatsiya deyarli bir vaqtda yuz bersa, P tishcha QRS ichida yashirinadi.
Agar qorinchalar oldin depolyarizatsiyalansa, P tishcha QRSdan keyin paydo bo‘lishi mumkin.
4-rasm. AV tutashma ekstrasistolalari. Yuqorida: a — “R’+P’” belgisi, ya’ni QRS ga qo’shilib ketgan teskari P tishcha (AV tugunning o’rta qismi); b — “R’” dan keyin manfiy “−P’” (AV tugunning pastki qismi). Pastda ikki lenta: birinchisida “P+R” — P tishcha QRS ga qo’shilgan (o’rta qism), ikkinchisida “−P” — manfiy P tishcha QRS dan keyin keladi (pastki qism). “ЭС” — ekstrasistola.
Rasmda P tishchaning QRS ichida yashirinishi yoki undan keyin kelishi ko‘rsatilgan.
Bu AV birikma ekstrasistolalarini aniqlashda muhim.
5-rasm. Supraventrikulyar ekstrasistola. Uch sinus urishdan keyin AV tutashma ekstrasistolasi keladi, P tishcha ko’rinmaydi (No P wave); keyingi P kutilganidan kech keladi (Expected P wave). Chunki bunday ekstrasistola sinus tugunni qayta yuklaydi.
Rasmda sinus urishlar orasida vaqtidan oldin supraventrikulyar kompleks paydo bo‘lgan.
Ekstrasistola vaqtida P tishcha ko‘rinmasligi mumkin.
Bunday holatda AV birikma ekstrasistolasi ehtimoli ko‘rib chiqiladi, lekin P tishchaning yashiringan bo‘lmacha ekstrasistolasi ham farqlanishi kerak.
4. Qorincha ekstrasistolalari
Qorincha ekstrasistolasi — qorinchalar miokardi yoki qorincha o‘tkazuvchi tizimida vaqtidan oldin hosil bo‘lgan elektr impulsdir.
Bunda qorinchalar odatdagi sinus impulsi kelishidan oldin depolyarizatsiyalanadi.
Qorincha ekstrasistolasi premature ventricular complex (PVC) deb ataladi.
EKG belgilari
- Vaqtidan oldin QRS kompleksi paydo bo‘ladi.
- QRS ko‘pincha 0,12 soniya yoki undan uzun.
- QRS shakli odatdagi sinus kompleksidan farq qiladi.
- Ekstrasistoladan oldin unga sabab bo‘luvchi sinus P tishcha bo‘lmaydi.
- ST segment va T tishcha ko‘pincha asosiy QRS yo‘nalishiga qarama-qarshi.
- Ko‘pincha to‘liq kompensator pauza kuzatiladi.
Ammo qorincha ekstrasistolalarining hammasi keng QRSli yoki to‘liq kompensator pauzali bo‘lishi shart emas.
6-rasm. Qorincha ekstrasistolasi. Uch sinus urishdan keyin qorincha ekstrasistolasi keladi: P tishcha yo’q (No P wave), keyingi P kutilgan vaqtida keladi (Expected P wave) — pauza to’liq.
Rasmda bir nechta sinus urishdan keyin keng, odatdagidan farq qiladigan QRS kompleksi paydo bo‘lgan.
Bu qorincha ekstrasistolasiga mos keladi.
Undan keyingi sinus P tishcha odatdagi vaqtida paydo bo‘lishi mumkin.
R-on-T hodisasi
R-on-T hodisasi — qorincha ekstrasistolasining QRS kompleksi oldingi yurak urishining T tishchasi ustiga tushishidir.
Bu qorincha repolyarizatsiyasining hali tugallanmagan davrida yangi elektr qo‘zg‘alish paydo bo‘lishini bildiradi.
Ayrim patologik sharoitlarda bunday erta impuls xavfli qorincha aritmiyalarini boshlashi mumkin.
Biroq R-on-T ko‘rinishi mavjudligi har doim qorincha fibrillyatsiyasi rivojlanishini anglatmaydi.
7-rasm. Yuqorida — besh sinus urishdan keyin erta keng QRS va o’zgargan T (qorincha ekstrasistolasi). Pastda — “R on T” hodisasi: ekstrasistola oldingi urishning T tishchasi cho’qqisiga to’g’ri keladi. Bu xavfli, chunki qorincha fibrillyatsiyasini keltirib chiqarishi mumkin.
Rasmning yuqori qismida vaqtidan oldin kelgan qorincha kompleksi tasvirlangan.
Pastki qismida esa ekstrasistola oldingi T tishcha davrida paydo bo‘lgan.
Bu holatni baholashda QT intervali, elektrolitlar, miokard ishemiyasi va boshqa xavf omillari muhim.
Chap va o‘ng qorincha ekstrasistolalari
Qorincha ekstrasistolasi kelib chiqish joyiga qarab turli QRS morfologiyasiga ega bo‘ladi.
O‘ng qorinchadan kelib chiqqan ekstrasistola ko‘pincha chap Gis tutami oyoqchasi blokadasiga o‘xshash ko‘rinish hosil qiladi.
Chap qorinchadan kelib chiqqan ekstrasistola esa ko‘pincha o‘ng Gis tutami oyoqchasi blokadasiga o‘xshash morfologiyada bo‘ladi.
Ammo bu belgilar kelib chiqish joyini mutlaq aniqlamaydi.
8-rasm. Chap qorincha ekstrasistolasi (“Чап қоринч” — chap qorincha). V1 tarmoqda ekstrasistola QRS i musbat (baland R tishcha) — o’ng tutam shoxchasi blokadasiga o’xshash; V6 tarmoqda QRS asosan manfiy (chuqur S), undan keyin musbat T. Rasmda o’lchangan intervallar: V1 da 0,08 s, V6 da 0,04 s. ESk — qorincha ekstrasistolasi (qizil rangda).
Rasmda V1 tarmoqda asosan musbat QRS ko‘rsatilgan.
Bu o‘ng Gis tutami oyoqchasi blokadasiga o‘xshash morfologiya bo‘lib, chap qorincha kelib chiqishli impuls ehtimolini ko‘rsatishi mumkin.
9-rasm. O’ng qorincha ekstrasistolasi (“Ўнг қоринч” — o’ng qorincha). V1 tarmoqda ekstrasistola QRS i chuqur manfiy (S tishcha), undan keyin musbat T — chap tutam shoxchasi blokadasiga o’xshash; V6 tarmoqda QRS past, musbat, 0,10 s gacha kengaygan. ESk — qorincha ekstrasistolasi (qizil rangda).
Rasmda V1 tarmoqda asosan manfiy QRS kompleksi ko‘rsatilgan.
Bu chap Gis tutami oyoqchasi blokadasiga o‘xshash morfologiya bo‘lib, o‘ng qorincha kelib chiqishli impuls ehtimolini ko‘rsatishi mumkin.
5. Lown bo‘yicha qorincha ekstrasistolalari tasnifi
Lown tasnifi tarixan qorincha ekstrasistolalarining chastotasi va murakkabligini tavsiflash uchun ishlab chiqilgan.
| Sinf | Tavsifi |
|---|---|
| 0 | Qorincha ekstrasistolasi yo‘q |
| I | Kam sonli, bir xil morfologiyali PVC |
| II | Tez-tez uchraydigan PVC |
| III | Turli morfologiyali PVC |
| IVa | Juft qorincha ekstrasistolalari |
| IVb | Ketma-ket uch yoki undan ortiq qorincha komplekslari |
| V | R-on-T hodisasi |
Muhim tuzatish: Lown tasnifi hozirgi klinik amaliyotda har bir bemorning xavfini mustaqil belgilovchi universal tizim hisoblanmaydi.
Masalan, sog‘lom struktur yurakka ega bemorda tez-tez PVC kuzatilishi mumkin. Boshqa bemorda esa kam sonli PVC og‘ir struktur yurak kasalligi fonida paydo bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun prognoz quyidagilarga bog‘liq:
- Chap qorincha chiqarish fraksiyasi.
- Struktur yurak kasalligi mavjudligi.
- PVCning umumiy yuklamasi.
- Qorincha taxikardiyasi epizodlari.
- Hushdan ketish va boshqa simptomlar.
- Oilaviy va klinik xavf omillari.
Bir xil morfologiyali PVC odatda bir xil yoki yaqin elektr faollashuv yo‘liga ega bo‘ladi.
Turli morfologiyali PVC esa bir nechta o‘choq yoki turlicha elektr tarqalish yo‘llari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
10-rasm. Louen tasnifi: “norm.” — normal urish, “ekst. 1”, “ekst. 2” — ikki xil shakldagi (polimorf) ekstrasistolalar — III sinfga misol.
Rasmda bir-biridan farq qiladigan qorincha ekstrasistolalari ko‘rsatilgan.
Bu turli QRS morfologiyalarini EKGda tanib olishni o‘rgatadi.
6. Alloritmiya: bigemeniya, trigemeniya va kvadrigemeniya
Alloritmiya — normal yurak urishlari bilan ekstrasistolalarning ma’lum tartibda takrorlanib turishidir.
Bigemeniya: har bir normal urishdan keyin ekstrasistola keladi.
Trigemeniya: odatda ikkita normal urishdan keyin bitta ekstrasistola keladi.
Kvadrigemeniya: odatda uchta normal urishdan keyin bitta ekstrasistola keladi.
Bu naqshlar bo‘lmacha yoki qorincha ekstrasistolalarida uchrashi mumkin.
11-rasm. Qorincha ekstrasistolalarining navbatlashishi: aylanalar bilan ekstrasistolalar ajratilgan (bigemeniya — har ikkinchi urish ekstrasistola).
Rasmda normal urish va ekstrasistola navbatma-navbat takrorlanadi.
Bunday ritmda ekstrasistolalar soni ko‘p bo‘lishi mumkin.
12-rasm. Qorincha ekstrasistolasining turlari: a — bigemeniya, b — trigemeniya, v — juft (2 ta ketma-ket), g — kvadrigemeniya. “ЭСк” — qorincha ekstrasistolasi.
Rasmda ekstrasistolalarning turli tartibda takrorlanishi ko‘rsatilgan.
Juft ekstrasistola — ketma-ket ikkita qorincha ekstrasistolasi.
Uch yoki undan ortiq ketma-ket qorincha komplekslari, chastota va davomiylik mezonlariga qarab, qorincha taxikardiyasi epizodi sifatida baholanishi mumkin.
7. Interpolyatsiyalangan ekstrasistola
Interpolyatsiyalangan ekstrasistola — ikkita sinus urishi orasida paydo bo‘lib, odatdagi sinus ritmni sezilarli kechiktirmaydigan qo‘shimcha urishdir.
Bunda ekstrasistoladan keyin klassik kompensator pauza kuzatilmasligi mumkin.
Interpolyatsiyalangan ekstrasistola ikki sinus impulsi orasida yuzaga keladi.
Ba’zan undan keyingi sinus urishida AV tugun o‘tkazuvchanligi vaqtincha sekinlashib, PR interval uzayishi mumkin.
13-rasm. Interpolyatsiyalangan qorincha ekstrasistolasi: ikki sinus urish oralig’ida 1,18 s dan masofa saqlangan, ekstrasistola (ESk) ularning orasiga “qistirilgan”.
Rasmda qorincha ekstrasistolasi ikkita normal sinus urishi orasida joylashgan.
Sinus ritmning umumiy ketma-ketligi saqlangan.
8. Aberrant o‘tkazuvchanlikli supraventrikulyar ekstrasistola
Ba’zan bo‘lmachadan kelgan erta impuls qorinchalarga o‘tkazilganda Gis tutami oyoqchalaridan biri hali refrakter holatda bo‘ladi.
Natijada supraventrikulyar ekstrasistola keng QRS bilan kechishi mumkin.
Bu aberrant o‘tkazuvchanlik deyiladi.
Shu sababli keng QRSli har qanday erta kompleksni avtomatik ravishda qorincha ekstrasistolasi deb baholash noto‘g‘ri.
14-rasm. Holter yozuvi: erta bo’lmacha ekstrasistolalari (“zubets P” — P tishcha, rus tilida) kengaygan, aberrant QRS bilan o’tadi; qizil chiziqlar kompensator pauzalarni ko’rsatadi. N — normal urish, S — supraventrikulyar ekstrasistola.
Rasmda vaqtidan oldin kelgan bo‘lmacha impulsi keng QRS bilan o‘tkazilgan.
Agar QRS oldida sinus P tishchadan farq qiladigan erta P tishcha aniqlansa, bu supraventrikulyar kelib chiqishni qo‘llab-quvvatlaydi.
Biroq murakkab holatlarda bir nechta tarmoq va uzun ritm yozuvi talab etiladi.
9. Ekstrasistolalarning klinik ahamiyati
Ekstrasistolalar sog‘lom odamlarda ham kuzatilishi mumkin.
Ular ayrim bemorlarda yurakning to‘xtab qolgandek sezilishi, kuchli urishi yoki notekis urishi kabi shikoyatlarga sabab bo‘ladi.
Ekstrasistolalarning ko‘payishiga uyqusizlik, stress, ayrim stimulyatorlar, elektrolit buzilishlari va boshqa omillar ta’sir qilishi mumkin.
Biroq ekstrasistola aniqlanganda uning xavfini faqat EKGdagi shakliga qarab belgilash mumkin emas.
Baholash usullari
| Tekshiruv | Maqsadi |
|---|---|
| 12 tarmoqli EKG | Ekstrasistolaning shakli va ehtimoliy manbaini aniqlash |
| Holter monitoringi | PVC soni, umumiy yuklama va ritm epizodlarini baholash |
| Exokardiografiya | Yurakning struktur holati va qisqarish funksiyasini baholash |
| Elektrolitlar | Kaliy, magniy va boshqa buzilishlarni aniqlash |
| Qo‘shimcha tekshiruvlar | Klinik holatga qarab ishemiya yoki boshqa sabablarni tekshirish |
Tez-tez uchraydigan qorincha ekstrasistolalari ayrim bemorlarda chap qorincha funksiyasining pasayishi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Bunday holat PVC bilan bog‘liq kardiomiopatiya deb ataladi.
Davolashning umumiy tamoyillari
Davolash ekstrasistolaning turi, simptomlari va asosiy yurak kasalligiga bog‘liq.
Simptomsiz, struktur yurak kasalligi bo‘lmagan bemorda kam sonli ekstrasistolalar ko‘pincha maxsus antiaritmik davolashni talab qilmaydi.
Simptomli bemorlarda sabablarni bartaraf qilish, ayrim holatlarda beta-blokatorlar yoki boshqa davolash usullari ko‘rib chiqilishi mumkin.
Ko‘p sonli, simptomli yoki yurak funksiyasiga ta’sir qilayotgan ayrim qorincha ekstrasistolalarida kateter ablatsiyasi muhokama qilinadi.
Antiaritmik dorilarni faqat EKGda ekstrasistola aniqlangani uchun o‘zboshimchalik bilan boshlash mumkin emas.
10. Ekstrasistolalarni EKGda farqlash
| Belgi | Bo‘lmacha ekstrasistolasi | AV birikma ekstrasistolasi | Qorincha ekstrasistolasi |
|---|---|---|---|
| Erta P tishcha | Odatda bor, shakli o‘zgargan | Retrograd yoki yashiringan | Ekstrasistolaga sabab bo‘luvchi P odatda yo‘q |
| QRS | Odatda tor | Odatda tor | Ko‘pincha keng |
| ST–T | Ko‘pincha odatdagiga o‘xshash | Ko‘pincha odatdagiga o‘xshash | Ko‘pincha diskordant |
| Pauza | Ko‘pincha to‘liq bo‘lmagan | O‘zgaruvchan | Ko‘pincha to‘liq |
| Asosiy farqlovchi belgi | Erta, o‘zgargan P | Retrograd P yoki yashiringan P | Erta, odatdagidan farq qiluvchi QRS |
EKGni tahlil qilishda birinchi navbatda ekstrasistolaning qachon kelganini aniqlang.
Keyin P tishchani qidiring, QRS davomiyligini o‘lchang va ekstrasistoladan keyingi ritmni baholang.
Agar QRS keng bo‘lsa, qorincha ekstrasistolasi va aberrant o‘tkazilgan supraventrikulyar ekstrasistolani farqlash kerak.
Qisqa xulosa
Ekstrasistola — yurakning vaqtidan oldin keladigan qo‘shimcha elektr urishidir.
Bo‘lmacha ekstrasistolasida odatda erta va shakli o‘zgargan P tishcha paydo bo‘ladi.
AV birikma ekstrasistolasida P tishcha retrograd bo‘lishi yoki QRS ichida yashirinishi mumkin.
Qorincha ekstrasistolasida QRS ko‘pincha keng va odatdagidan farq qiladi.
To‘liq kompensator pauza qorincha ekstrasistolasida ko‘proq uchraydi, lekin majburiy belgi emas.
Bigemeniya, trigemeniya va kvadrigemeniya ekstrasistolalarning takrorlanish tartibini bildiradi.
Ekstrasistolalarning xavfi faqat Lown sinfi yoki ularning soni bilan emas, balki bemorning yurak holati va klinik xavf omillari bilan belgilanadi.
Nazorat testi
Har bir savolga bitta to‘g‘ri javob bor. Variantni tanlang — to‘g‘ri javob va izoh darrov ko‘rinadi.